ROMANTİK OLMAQ

Cahiliyyə qadınlarının normal saydıqları  xüsusiyyətlərdən biri də Quran əxlaqına tamamilə zidd olan romantizmdir. Romantizmin qadını tamamlayan  xarakter olduğuna inanırlar. Cahiliyyə cəmiyyətinin qadından gözlədiyi xarakter onsuz da budur. Onlara görə qadın hər zaman sığınan, qorunan və gücsüz tərəf olmalıdır.

Bu səbəblə bəzi evdar qadınlar bu təlqinlərin də təsiriylə çətinliklə hər qarşılaşdıqlarında romantizmə qapılmaqdan heç çəkinmirlər. Bunu bir zəiflik olaraq görmür, əksinə bu şəkildə özlərinə şəfqət göstəriləcəyini və ətraflarındakı insanların onlarla maraqlanacaqlarını düşünərək özlərini romantizmə daha da qapdırırlar. Onsuz da, ətraflarındakı insanlar tərəfindən bu cür davranmağa  təşviq olunurlar. Cahil cəmiyyətdə duyğularına qapılan  insana rəğbət göstərirmiş kimi davranılar və bu cür davranan adam istədiyi nəticəni əldə etmiş olar.

KÜSƏYƏNLİK

Cahil cəmiyyətdəki  evdar qadın xarakterinin əsas xüsusiyyətlərindən biri də küsəyən olmalarıdır. Bu kəslər şüur altında çoxlu qorxlarla yaşayırlar. İkinci plana atılma, tərk edilmə, aldadılma kimi qorxular bunların əsaslarıdır. Cahiliyyə sisteminin çürük  təmələ əsaslandığını  bildiklərindən hər an vəfasızlıqla qarşılaşa biləcəklərini düşünürlər. Bu səbəblə də qarşılaşdıqları hər hadisəni, eşitdikləri hər sözü bu psixologiyayla qiymətləndirirlər.

Evlilik ildönümü, ad günü və s. kimi əhəmiyyətli bir günün, yoldaşları, ya da uşaqları tərəfindən unudulmuş olması cahiliyyə qadınlarının küsmələri  və şıltaq davranışları üçün çox uyğun bir zəmin hazırlayır. Adi bir unutqanlıqda belə, artıq sevilmədiklərini, əhəmiyyət verilmədiklərini, ya da ikinci plana atıldıqlarını düşünərək küsəyənlik hissinə qapılırlar. Bu ruh halları çox vaxt böyük mübahisələrə və gərgin anlara səbəb olur.

RƏFİQƏLƏRLƏ GÖRÜŞLƏR

Cahiliyyə cəmiyyətində evdar qadınların imtina edə bilmədikləri ən böyük vərdişlərdən biri də öz aralarında görüşmələridir. Əlbəttə bir insanın sevdiyi dostlarıyla, yoldaşlarıyla  toplanması, görüşməsi gözəl bir nemətdir. Ancaq bu görüşlərin sevgi və hörmətin ifadə ediləcəyi, dostluqların bərkiyəcəyi, Allahın adının xatırlanacağı gözəl əxlaqa əsaslanan görüşlər  olması son dərəcə əhəmiyyətlidir. Ancaq cahiliyyə cəmiyyətində ümumiyyətlə bu görüşlər  tamamilə fərqli olur. Ümumiyyətlə belə görüşlərdə, cahiliyyə əxlaqındakı qadınların bişirdikləri keks üçün təriflənmələri onların xoşbəxt olması üçün bəs edərkən, əgər həyat yoldaşları icazə vermədiyi üçün bu yığıncaqlardan birinə gedə bilməyibsə  bu da həftələrlə davam edən narahatlıq və bədbinliyə  səbəb olur.

TELEVİZİYA QARŞISINDA BOŞ VAXT KEÇİRMƏK

Cahiliyyə cəmiyyətində evdar qadınların həyatlarının böyük bir hissəsi televiziya qarşısında keçir. Ancaq əlbəttə bu yalnız qadınlara xas vərdiş deyil. Eyni şəkildə yoldaşlarının və uşaqlarının da qoşulduğu bu saatlar, cahiliyyə cəmiyyətinin ən xüsusi zövqlərindən və ən əhəmiyyətli məşğələlərindəndir. Nə izlədikləri isə çox vaxt o qədər də əhəmiyyətli deyil. Əsas əhəmiyyətli olan əylənmək və yaşadıqları çətin mühitdən öz fikirlərinə görə bir az olsun uzaqlaşa bilməkdir. Gün ərzində hər nə etsələr etsinlər televizor həmişə açıq olur. Lakin xüsusilə də "romantik seriallar" adı verilən gündəlik  seriallar  başladığı zaman az qala  televiziya ekranına "bağlanırlar". Bu seriallarda yaşanan romantizm onlara ayrı bir həzz verir. Bu səbəblə də bütün gündəlik proqramlarını bu serialların saatlarına görə nizamlayır və bir yerə getmələri lazım olduğunda belə  serialı video kasetlərə yazırlar. Əgər belə bir imkanları yoxsa, bu zaman da işləri bitər bitməz qonşudan, ya da qohumlarından  böyük bir həyəcanla serialdakı son hadisələri öyrənirlər.

LAZIMSIZ TELEFON SÖHBƏTLƏRİ

Cahiliyyə cəmiyyətindəki qadınlar, günün müəyyən vaxtlarını telefonla danışaraq keçirirlər. Gündəlik xəbərləri öyrənmək və son dedi-qoduları eşitmək  üçün rəfiqələrinin hər birinə zəng vurarlar. Ailə içində olan son hadisələri, yoldaşlarıyla aralarında olan mübahisələri, alış-verişdə nələr aldıqlarını, evə hansı qonağın gəldiyini, nələr danışdıqlarını bir-bir izah edərlər. Bu telefon danışıqlarının bir qismi saatlarla davam edər, amma danışıqların çoxu hikmətsizdir.

Bunun əksinə möminlər boş danışıqdan və boş işdən uzaq durarlar. Əsla hikmətsiz danışıqlara qapılmazlar. Lazım olsa onlar da uzun müddət  telefonla danışarlar. Ancaq danışdıqları mövzu mütləq əhəmiyyətli və faydalı mövzudur. Belə bir ehtiyac yoxdursa  yalnız vərdiş olduğu üçün vaxtlarını telefonda keçirməz, bunun yerinə daha faydalı və təkmilləşdirici işlər görərlər.

HƏR ŞEYDƏN ŞİKAYƏT ETMƏK

Cahiliyyə qadınları, yaşadıqları mühitin  və Quran əxlaqından uzaq xarakterlərinin doğurduğu narahatlığı danışıqlarıyla da tez-tez dilə gətirirlər. Cahiliyyə cəmiyyətinin kişiləri də bu xarakterə malikdir və bu həm qadınları,həm də ətrafdakı insanları narahat edir.Bu davranışı hər şeydən əvvəl evdar qadın olmanın  bir gərəyi olaraq mənimsəmişlər. Onlara görə gün boyu yemək bişirib, ev təmizləyib və bəlkə də bütün gəncliyini, enerjisini bu məqsəd uğruna fəda edən bir qadın üçün "deyinməkdən" daha adi bir şey yoxdur.

ELİT QADIN XARAKTERİ

Cahiliyyə əxlaqının yaşandığı cəmiyyətdə kübar cəmiyyət olaraq adlanan qrupda formalaşan qadın xarakteri, əslində "evdar qadın xarakteri"ndən çox fərqlənmir. Şəxsiyyət  xüsusiyyətləri və vərdişləri bir-birinə çox bənzərdir. Ancaq kübar cəmiyyət mühitindəki  imkanların fərqli olması, fərqli vərdişləri də özü ilə gətirir.

Bu kəslər yaşadıqları mühitə uyğunlaşmanın  narahatlığını yaşayırlar. Bu səbəblə də öz istəkləri, zövqləri ya da vərdişləriylə deyil, daha çox ətraflarındakı insanların yəni kübar cəmiyyətin istədiyi kimi hərəkət edirlər. Kübar cəmiyyətin çoxunun istəkləri isə pul və özünü göstərməkdən ibarətdir. Bu səbəblə bu həyat tərzini mənimsəyən qadınlar əvvəlcə kübar cəmiyyətdə dəbdə olan maraqları öyrənmək və mümkün olduğu qədər  bu həyata uyğunlaşmağa çalışırlar.

QISQANCLIQ ETMƏK

Cahiliyyə əxlaqında qısqanclığın xüsusi bir yeri vardır. Ancaq əvvəlcə bunu ifadə etmək lazımdır ki, bu xüsusiyyət cahiliyyə cəmiyyətində müsbət xüsusiyyət hesab edilir. Qısqanclığı bir sevgi və bağlılıq əlaməti kimi göstərməyə çalışırlar. Əgər bir insan sevdiyi insanı qısqanmırsa, onlara görə bu gerçək sevgi deyil. Bu səhv anlayışa görə, insanın qarşı tərəfin sevgisindən əmin ola bilməsi üçün, adamın yalnız onu sevməsi lazımdır.

Halbuki bu düşüncə son dərəcə səhvdir. Çünki hər şeydən əvvəl sevgi çox yüksək duyğu və üstün bir əxlaq xüsusiyyətidir. İnsanın sevgidə qısqanclıq etməsi Quran əxlaqına uyğun deyil. İnsan sevdiyi adama sevgisini, ona qarşı sədaqəti, bağlılığı, şəfqət və ona söylədiyi gözəl söz və hərəkətlərlə göstərir. Bu da qarşı tərəfdə sevildiyinə dair qəti qənaət yaradır. Bunun başqa insanın özündən başqa heç kimin sevilməsini istəməməsi isə eqoistlikdir.

DEDİ - QODU ETMƏK

Cahiliyyə cəmiyyətində yaşanan evdar qadın xarakterində ən geniş şəkildə rast gəlinən xüsusiyyətlərdən biri "dedi-qodu"dur. Vaxtları, ya da imkanları olmasa belə bir az  dedi-qodu edə bilmək üçün mütləq fürsət tapırlar. Bəzən qapı ağzında qonşularla, bəzən saatlarla davam edən telefon danışıqlarında bu mənzərəni görmək mümkündür. Ancaq burada  əhəmiyyətli olan, bu əxlaqı yaşayan insanların dedi-qodudan dərin bir zövq almalarıdır. Çünki dedi-qodu əsnasında haqqında danışılan adam hörmətdən salınıb alçaldılarkən, dedi-qodunu edənlər özlərini üstün göstərməyə çalışırlar. Bu səbəblə rəfiqələri ilə danışa biləcəkləri faydalı, ya da zövqlü mövzular  varkən, onlar israrla dönüb-dolaşıb sözü bəzilərinin dedi-qodusunu etməyə gətirirlər. Qonşuları, dostları, qohumları, yoldaşları, televiziya ulduzları və hətta yoldan keçən yad biri belə bu dedi-qodular üçün nümunə ola bilər.

EVDAR QADININ VƏRDİŞLƏRİ

Cahiliyyə cəmiyyətində "Evdar qadın" deyilincə hər kəsin ağlında müəyyən və tək model canlanır. Bunun səbəbi isə, bu xarakteri meydana gətirən cahiliyyə əxlaqının bir mənada ənənəvi hal almasıdır. Əlbəttə müxtəlif səbəblərə görə bu ümumiləşdirmənin xaricində qalan evdar qadınlar da vardır. Ancaq burada ələ alınan, cahiliyyə əxlaqında geniş şəkildə yaşanan evdar qadın modelidir.

Cahiliyyə cəmiyyətində evdar qadının klassik olaraq hər gün yaşadığı son dərəcə monoton bir həyatı vardır. Ümumiyyətlə evdar qadının hər günkü əsas vəzifəsi, ailənin digər üzvlərinin otaqlarını yığışdırmaq, paltarlarını yumaq, yemək bişirmək, alış-veriş etmək və evin digər işlərini görməkdən ibarətdir.